Çiftlik veteriner hekimliğinde en sık kullanılan ilaçlar.

Sevgili meslektaşlarım, bu makalemde sizlere uzun araştırmalarım ve tecrübelerim sonucu hazırlamış olduğum kapsamlı bir ilaçlar rehberi makalemi sizlere sunuyorum.
İlaç odaları hekim,tekniker,teknisyen arkadaşlar için sadece ilaçların durduğu bir depo değil; her türlü acil duruma müdahale edilebileceği mobil bir acil yardım çantasıdır. Bundan dolayıdır ki, hekim.vet olarak sahadaki tecrübelerimizden derlediğim; analjeziklerden antibiyotiklere, destekleyici ürünlerden acil kullanılması gereken ilaçlara kadar kapsamlı bir listeyi, “deneyiminlerime dayalı” notları sizlerle paylaşıyorum.
Hangi ilacın hangi durumda daha etkili olduğu, hangi ilaç kombinasyonların hayvanların hayatını kurtardığı ve en önemlisi hangi ilacın nasıl kullanılmaması gerektiği (Örneğin: Tilmikosin) gibi önemli notlar içermekte.
Hastalıkların semptomatik tedavisinde en büyük yardımcımızdır. Ancak her ağrı kesici her duruma uygun olmayabilir.
Enfeksiyonla mücadelede doğru ilacı seçmek kadar, o ilacı doğru kullanmak da hayati önem taşır.
Çiftlik hekimliğinde “yem yemeyen hayvan” en büyük sorunumuzdur.
Eskiden sıkça kullanılan Östrojen türevleri (Jilvet vb.) artık yerini daha güvenli ve modern yöntemlere bırakmıştır.
Unutmayın: En iyi ilaç, doğru teşhis ve zamanında müdahale ile birleştiğinde etkisini gösterir. Vet. Hekim Emre ÇELİK
Aşağıda ki Terimleri Mutlaka Ezberleminiz Tavsiye Ediyorum:
Analjezik: Ağzı kesici,
Antienflamatuar: Yangı önleyici,
Antipiretik: Ateş düşürücü.
Eklem hastalıklarında, eklem ağrılarında, tendon, ligament ve bağ dokuları gibi hastalıklarda kullanılır.

Hızlı etkili damar içi verildiği taktirde ateşi yarım saat içerisinde düşürür bundan dolayı Acut vakalarda hızlı gelişen durumlarda kullanılır. Buzağılarda fundamin tavsiye edilmesede kullanılabilir.

Uzun etkilidir. 72 saatte bir büyükbaş hayvanlara vurulur. Özellikle solumun ile alakalı durumlarda akciğer yangılarında kullanılır. Buzağılarda kullanılır.

Genel ağrılı ve ateşli durumlarda kullanılır. Buzağılarda çok kullanılmamakla birlikte büyükbaş hayvanlarda çok kullanılır.

Diclovet, Fundamin, Metacam ve Rifen 4’lüsü ağrı kesici, yangı giderici olarak kullanılır.
B12 vitaminidir. Dodeks etken maddesi Siyanokobalamin (Vitamin B12) olan, genellikle kırmızı renkli ve berrak yapıda steril bir enjeksiyonluk çözeltidir. Vücuttaki temel metabolik sistemin ve hücresel yenilenme için kritik öneme sahiptir.
Dodeks, vücuda uygulandığında hücresel düzeyde hayati biyokimyasal reaksiyonları tetikler bunlar:
Geviş Getirenler İçin Kritik Önem: Ruminantlarda B12 vitamini, enerji metabolizmasının olmazsa olmazıdır. Rumen fermentasyonu sonucu oluşan propiyonik asidin, enerjiye (glikoza) dönüşebilmesi için B12 vitaminine mutlak ihtiyaç vardır. Bu döngü, hayvanın enerji dengesi ve verimi için hayati önem taşır.
| Etken Madde | Temel Görev |
| Siyanokobalamin (Vit B12) | Hematopoez (kan yapımı), nükleik asit sentezi ve sinir sistemi onarımı. |
Dodeks, kas içi (IM) veya deri altı (SC) uygulama sonrası enjeksiyon bölgesinden hızla emilir.
Atılım: Plazma proteinlerine bağlanmayan serbest kısım ve metabolize edilmeyen fazlalık, idrar yoluyla (böbreklerden süzülerek) vücuttan uzaklaştırılır.
Depolanma: Vücuda alınan B12’nin büyük bir kısmı karaciğerde depolanır. Bu depo özelliği, ilacın etkisinin uzun süreli olmasını destekler.

B12,B6,B2 Berovit B12‘nin bileşiminde B kompleks vitaminleri yer almaktadır. Berovit B12, kas içi (IM) uygulama sonrası uygulama bölgesinden hızla emilir ve tüm vücuda yayılır. Vücudun ihtiyacından fazla olan miktar ise idrar yoluyla sorunsuz bir şekilde atılır.
Not: Geviş getiren hayvanlarda bu vitaminler normal şartlarda rumen mikroflorası tarafından sentezlenebilir. Ancak rumen sağlığının bozulduğu durumlarda sentez mekanizması sekteye uğramasından dolayı dışarıdan takviye edilmesi vitamin yetersizliği belirtilerinin önlenmesi açısından kritiktir.
Berovit B12’nin formülasyonundaki bileşenler, organizmada hayati fonksiyonları desteklemek üzere sinerjik bir etki gösterir:
| Etken Madde | Miktar (her 1 ml’de) | Temel Görev |
| Vitamin B1 | 5 mg | Enerji metabolizması ve sinir iletimi |
| Vitamin B2 | 2 mg | Karbonhidrat, yağ ve protein metabolizması |
| Vitamin B6 | 2 mg | Aminoasit metabolizması ve enzim aktivasyonu |
| Vitamin B12 | 4 μg | Kan hücresi yapımı ve sinir dokusu onarımı |
| Nikotinamid | 20 mg | Genel metabolik destek |
| D-Pantenol | 10 mg | Hücresel onarım ve metabolizma desteği |

A,D,E vitaminidir. Yağda eriyen vitaminlerin (A, D3, E) güçlü bir kombinasyonunu barındıran, koyu sarı renkli, berrak ve steril bir enjeksiyonluk çözeltidir. Özellikle büyüme, gelişme ve üreme performansını desteklemek amacıyla formüle edilmiştir.
İlacın içeriğinde ki vitaminler, vücutta birbirini tamamlayan (sinerjik) bir etki mekanizmasıyla çalışır:
Ademin, vücudun temel yapı taşlarını destekleyen yüksek konsantrasyonlu içeriğe sahiptir ve (Her 1 ml’de):
Kritik Kullanım Zamanları: Özellikle damızlık hayvanlarda çiftleşme sezonundan önce (döl tutmayı artırmak için) ve besi hayvanlarında hızlı büyüme dönemlerinde (iskelet ve kas gelişimini desteklemek için) kritik öneme sahiptir.
| Etken Madde | Miktar | Temel Görev |
| Vitamin A | 500.000 I.U. | Epitel doku bütünlüğü, görme ve üreme fonksiyonları |
| Vitamin D3 | 75.000 I.U. | Kalsiyum-Fosfor metabolizması ve kemik gelişimi |
| Vitamin E | 50 mg | Antioksidan etki, kas ve bağışıklık sistemi sağlığı |
Ademin, kas içi (IM) veya deri altı (SC) yolla uygulandığında enjeksiyon bölgesinden emilir.

Berovit B12, Dodeks ve Ademin arasındaki temel farkları ve kullanım alanlarını gösteren karşılaştırma tablosu:
| Özellik | BEROVİT B12 | DODEKS | ADEMİN |
| İçerik (Etken Madde) | B-Kompleks (B1, B2, B6, B12, Nikotinamid, Pantenol) | Sadece B12 (Siyanokobalamin) | ADE Kombinasyonu (A, D3 ve E Vitaminleri) |
| Vitamin Grubu | Suda eriyen vitaminler (Vücutta depolanmaz, fazlası atılır) | Suda eriyen vitamin (Karaciğerde bir miktar depolanabilir) | Yağda eriyen vitaminler (Karaciğer ve yağ dokuda depolanır) |
| Temel Etki Alanı | Enerji ve Metabolizma | Kan Yapımı ve Sinir Onarımı | Büyüme, Kemik ve Üreme |
| Hangi Durumda Seçilir? | İştahsızlık, halsizlik, sindirim bozukluğu ve genel düşkünlük hallerinde. | Şiddetli kansızlık (anemi), sinirsel felçler ve gelişme geriliğinde. | Çiftleşme öncesi, gebelik, kemik gelişimi (raşitizm) ve körlük riskinde. |
| Etkilenen Sistemler | Sinir sistemi, kaslar, sindirim sistemi. | Kemik iliği (kan üretimi), sinir sistemi. | İskelet sistemi, üreme sistemi, göz ve deri. |
| Uygulama Sıklığı | Sık aralıklarla uygulanabilir (Hızla atılır). | İhtiyaca göre uygulanır. | Depo etkilidir. Tek doz uzun süre yeterli olabilir (Sık yapılırsa toksik olabilir). |
Selenyum ve E vitaminidir. Yeldif kas ve üreme sistemi sağlığı için önemli olan E Vitamini ve Selenyum elementinin güçlü bir kombinasyonunu içeren, steril bir enjeksiyonluk çözeltidir. Bu iki bileşen, biyolojik sistemlerde birbirinin etkisini tamamlayarak (sinerjik olarak) çalışır.
Yeldif’in çalışma prensibi, vücuttaki “oksidatif stres” ve hücresel yıkımla mücadele üzerine kuruludur:
Yeldif, kas içi (IM) veya deri altı (SC) uygulama sonrası emilir.
Kritik Uyarı (Toksisite Riski): Selenyum, “terapötik indeksi dar” (yani tedavi dozu ile zehirli dozu birbirine yakın) bir elementtir. Bu nedenle Yeldif ve benzeri ajanların doz ayarlaması yapılırken hayvanın canlı ağırlığına çok dikkat edilmeli, aşırı dozdan kaçınılmalıdır.
Yeldif, tek başlarına olduklarından çok daha güçlü bir etki yaratmak üzere formüle edilmiş iki ana etken maddeye sahiptir:
| Etken Madde | Temel Görev |
| Vitamin E (Alfa Tokoferol) | Hücre zarı koruyucusu ve güçlü antioksidan. |
| Selenyum (Sodyum Selenit) | Enzim yapısına giren esansiyel iz element ve antioksidan destekçisi. |
| Özellik | BEROVİT B12 | DODEKS | ADEMİN | YELDİF |
| İçerik | B-Kompleks (B1, B2, B6, B12, vb.) | Sadece B12 (Siyanokobalamin) | ADE Kombinasyonu (Vit A, D3, E) | E Vitamini + Selenyum |
| Tür | Suda eriyen vitaminler (Enerji) | Suda eriyen vitamin (Kan) | Yağda eriyen vitaminler (Depo) | Antioksidan Vitamin + Mineral |
| Temel Hedef | Metabolizma ve İştah | Kan ve Sinir Onarımı | Gelişim ve İskelet | Kas ve Üreme Sağlığı |
| Hangi Durumda Seçilir? | Hayvan yemiyor, halsiz, midesi durgun veya nekahet döneminde. | Şiddetli kansızlık, sinirsel felçler, geviş getirememe. | Raşitizm, büyüme geriliği, çiftleşme öncesi hazırlık. | Beyaz Kas Hastalığı, döl tutmama, doğum sonrası sorunlar. |
| Etki Mekanizması | Enerji üretimini tetikler, sinir iletimini sağlar. | Kırmızı kan hücresi üretir, sinir kılıfını onarır. | Kemik sertleşmesi, epitel koruma, yumurta/sperm kalitesi. | Hücre koruması (Antioksidan), kas yapısını güçlendirme. |
| Dikkat Edilecekler | Sık uygulanabilir, fazlası idrarla atılır. | İhtiyaca göre uygulanır, güvenlidir. | Depo edilir, sık aralıkla yapılmaz. | Dozaj çok kritiktir. Selenyum fazlası zehirleyebilir. |
Bu tabloyu kliniklerde veya çiftliklerde bulundurmanız, acil durumlarda doğru ilacı seçmenizi kolaylaştıracaktır.
Solunum sistemi hastalıklarında Ekspektoran yani balgam söktürücü olarak kullanılır. Mukoatif maddeler, akciğerler, bronşlar ve trakea(soluk borusu) dahil olmak üzere alt ve üst solunum yollarında mukus ve balgamın temizlenmesinde yardımcı olarak kullanılır. Akciğerdeki exudatların(sıvıların) atılmasını sağlar. Kısacası solunum sistemi hastalıklarında kullanılır. Etken madde olarak Ambroksol Hidroklorür içeren, genellikle berrak ve renksiz, steril bir enjeksiyonluk çözeltidir. Kısacası solunum yollarını tıkayan yoğun kıvamlı akıntıları temizlemek için kullanılır (yeni doğan, doğum suyu yutmuş olan buzağılar).
Mucolit, solunum sisteminde biriken patolojik salgılar üzerinde çok yönlü bir biyokimyasal etki gösterir:
Mucolit, kas içi (IM) veya deri altı (SC) uygulama sonrası hızla emilir.
Klinik İpucu: Pnömoni (zatürre) tedavisinde antibiyotiklerin yanında “yardımcı oyuncu” olarak kullanılması, iyileşme sürecini hızlandırır ve hayvanın nefes almasını rahatlatır.
İlacın farmakolojik gücü, güçlü bir mukolitik (balgam sökücü) ajan olan Ambroksol‘den gelir:
| Etken Madde | Temel Görev |
| Ambroksol Hidroklorür | Mukolitik (kıvam azaltıcı) ve ekspektoran (atılımı kolaylaştırıcı) etki. |

Kanamalarda kas içi kullanılır. Beraberinde deri altı kalsiyum takviyesi yapılır. Kalsiyumda kanın pıhtılaşma mekanizmasında kullanılır. Transamine insanlarda da, hayvanlarda da kullanılan beşeri ajanlardır.
Bu üç ilaç, veteriner hekimlikte “Kanama Kontrolü ve Hemostaz” grubunda yer alan, hayati öneme sahip ajanlardır. Her ne kadar amaçları “kanamayı durdurmak” olsa da, bunu yapma yöntemleri (mekanizmaları) birbirinden tamamen farklıdır.
Hemadur K, genellikle sentetik bir K vitamini türevi olan Menadion (Vitamin K3) içeren, kan pıhtılaşma mekanizmasını karaciğer üzerinden destekleyen enjeksiyonluk bir çözeltidir.
(Not: “Fitadinon” ismi genellikle Vitamin K1 – Fitomenadion preparatlarını tanımlamak için kullanılır. Hemadur K’dan (K3) en büyük farkı, doğal forma daha yakın olması ve zehirlenmelerdeki etkinliğidir.)
Transamine, sentetik bir aminoasit türevi olan Traneksamik Asit içerir. Diğer iki ilacın aksine pıhtı yapmakla değil, oluşan pıhtıyı korumakla görevlidir.
Pıhtı Erimesini Engelleme: Vücutta kanama olduğunda oluşan pıhtı (fibrin tıkacı), “Plazmin” adı verilen bir enzim tarafından eritilmeye çalışılır. Transamine, bu enzimin oluşumunu (Plazminojen -> Plazmin dönüşümünü) bloke eder.
Sonuç: Oluşmuş olan pıhtının erkenden dağılmasını engeller, kanamanın durmasına ve yaranın kapanmasına zaman tanır.
| İlaç | Tür | Görevi | Benzetme |
| Hemadur K (Vit K3) | Vitamin | Pıhtılaşma faktörü üretir. | “Fabrikaya hammadde taşır.” |
| Fitadinon (Vit K1) | Vitamin (Antidot) | Zehirlenmede faktör üretimini zorlar. | “Fabrika kilitlendiyse kilidi açar (Antidot).” |
| Transamine | Sentetik İlaç | Pıhtının erimesini engeller. | “Duvar yıkılmasın diye sıva yapar.” |
| İlaç Adı | İçerik | Kategori | Temel Hedef | Ne Zaman Kullanılır? | Etki Mekanizması | Kritik Not |
| BEROVİT B12 | B-Kompleks | Metabolizma | Enerji & İştah | Hayvan yemiyor, halsiz, midesi durmuş. | Enerji üretimini başlatır, sinirleri uyarır. | Fazlası atılır, güvenlidir. Sık kullanılabilir. |
| DODEKS | Sadece B12 | Kan Yapımı | Kan & Sinir | Şiddetli kansızlık (anemi), felçler (paraliz). | Kan hücresi üretir, sinir kılıfını onarır. | Sinirsel vakalarda yüksek doz gerekebilir. |
| ADEMİN | Vit A, D3, E | Gelişim | Kemik & Büyüme | Raşitizm, büyüme geriliği, çiftleşme hazırlığı. | Kemik sertleşmesi, epitel ve döl verimi. | Depo edilir. Sık yapılmaz (Toksik olabilir). |
| YELDİF | Vit E + Selenyum | Kas & Üreme | Kas & Döl Verimi | Beyaz Kas Hastalığı, doğum sonrası sorunlar. | Kas hücresini ve zarları korur (Antioksidan). | Dozaj çok kritiktir. Selenyum zehirleyebilir. |
| MUCOLİT | Ambroksol | Solunum | Akciğer & Balgam | Öksürük, hırıltı, zatürre, yoğun balgam. | Balgamı sıvılaştırır, atılmasını sağlar. | Antibiyotiklerin akciğere geçişini artırır. |
| HEMADUR K | Vitamin K3 | Pıhtılaşma | Faktör Üretimi | Genel kanamalar, antibiyotik sonrası destek. | Pıhtılaşma hammaddesini (faktörleri) üretir. | Fare zehirinde etkisizdir. |
| FİTADİNON | Vitamin K1 | Antidot | Zehirlenme | Fare zehiri (Kumarin), inatçı kanamalar. | Bloke olmuş pıhtılaşma sistemini zorla açar. | Zehirlenmede hayat kurtaran tek formdur. |
| TRANSAMİNE | Traneksamik Asit | Pıhtı Koruyucu | Kanama Durdurma | Ameliyat sızıntısı, travma, mide kanaması. | Oluşan pıhtının erimesini engeller (Sıva yapar). | Pıhtı yapmaz, var olanı korur. |
Bu tabloyu klinik pratiğine şöyle dökebiliriz:
Ödemin atılması ve işemenin arttırılması istenildiği durumlarda kullanılır. Nadirende olsa böbrekle ilgili sorunlarda da kullanılır. Vvücutta biriken fazla sıvının (ödemin) hızlıca atılmasını sağlamak amacıyla kullanılan, etkin madde olarak Furosemid içeren, güçlü (kıvrım/loop) bir diüretik (idrar söktürücü) enjeksiyonluk çözeltidir.
Diüril, böbreklerin işleyişine doğrudan müdahale eder:
Kritik Uyarı (Hipokalemi Riski): Furosemid sadece vücuttaki suyu değil, vücut için hayati olan Potasyumu (K) da atar. Uzun süreli veya yüksek doz kullanımlarda hayvanda kas güçsüzlüğü ve kalp ritim bozukluğu (hipokalemi) gelişebilir. Gerekirse potasyum takviyesi ile desteklenmelidir. Ayrıca hayvanı gözlemleyip su içebildiğinden emin olunmalıdır (Dehidrasyon riski).
| Etken Madde | Grup | Temel Görev |
| Furosemid | Kıvrım (Loop) Diüretiği | Böbreklerden su ve tuz atılımını şiddetli şekilde artırmak. |
Cafein yani solunum uyarıcıdır. Kafemet, veteriner hekimlikte kullanılan güçlü analjezik (ağrı kesici), antipiretik (ateş düşürücü) ve spazmolitik (spazm çözücü) etkileriyle bilinen Metamizol Sodyum ile merkezi sinir sistemi uyarıcısı olan Kafein’in kombine edildiği, steril bir enjeksiyonluk çözeltidir.
Kafemet, özellikle sancılı ve düşkün hayvanlarda çift yönlü çalışır:
Sancı ve Spazm Giderici (Metamizol):
Canlandırma ve Destek (Kafein):
Kafemet, kas içi (IM) veya damar içi (IV) uygulamadan sonra hızla emilir.
Kritik Uyarılar:
- Kediler: Metamizol kedilerde toksik etki riski taşıyabilir, bu türde kullanımı sınırlıdır veya çok dikkat gerektirir.
- Yarış Atları: Kafein, yarış atlarında doping maddesi sayılmaktadır. Yarış öncesi süreye dikkat edilmelidir.
- Hızlı Enjeksiyon: Damar içi (IV) uygulamalar çok yavaş yapılmalıdır, aksi halde şok oluşturabilir.
Bu etken ajan, sadece ağrıyı kesmekle kalmaz, aynı zamanda hasta hayvanın genel durumunu da toparlar. İki ana etken madde birbirini tamamlar:
| Etken Madde | Grup | Temel Görev |
| Metamizol Sodyum | NSAİİ (Non-Steroid) | Ağrı kesmek, ateşi düşürmek ve spazmı çözmek. |
| Kafein | Analeptik / Uyarıcı | Merkezi sinir sistemini, solunumu ve dolaşımı uyarmak (Canlandırmak). |
Preanestezide kullanılır. Bradikardi yani kalp hızının yavaşlaması durumunda kullanılır. Atropin kalp gibi çizgili kasların hareketini arttırıyorken düz kasların çalışmasını azaltır. Atropin zehirlenme durumlarında da kullanılabilir. Atropin (Atropin Sülfat), Atropa belladonna (Güzelavrat Otu) bitkisinden elde edilen, parasempatolitik (antikolinerjik) etkili, steril bir enjeksiyonluk çözeltidir. Vücudun “dinlen ve sindir” sistemini (parasempatik sistem) baskılayarak çalışır.
Atropin, vücutta sinir iletimini sağlayan Asetilkolin maddesinin bağlandığı müskarinik reseptörleri bloke eder.
Benzetme: Vücudun “fren mekanizmasını” (Vagal tonusu) geçici olarak devre dışı bırakır. Bu sayede kalp hızlanır, salgılar kurur ve düz kaslar gevşer.
Atropin, klinikte çok yönlü bir “cankurtaran” olarak görev yapar:
Zehirlenme Antidotu (Hayati Önem):
Tarım ilaçları (Organofosfatlı ve Karbamatlı insektisitler) ile zehirlenmelerde tek spesifik antidottur. Zehirin neden olduğu aşırı tükürük, kas titremesi, solunum güçlüğü ve bradikardiyi (kalp yavaşlamasını) durdurarak hayat kurtarır.
Pre-Anestezik Medikasyon (Anestezi Öncesi):
Anestezi sırasında oluşabilecek refleks kalp yavaşlamasını (Vagal İnhibisyon) önler.
Genel anesteziye giren hayvanlarda; solunum yollarındaki ve ağızdaki aşırı salgıyı (sekresyonu) kurutarak boğulma riskini azaltır.
Spazm Çözücü (Spazmolitik):
Mide, bağırsak, safra ve idrar yollarındaki düz kasları gevşeterek şiddetli sancıları (kolikleri) dindirir.
Göz Muayenesi:
Göz bebeğini büyütür (Midriyazis) ve uyum felci yaparak detaylı göz dibi muayenesine olanak tanır.
Atropin, dokulardan çok hızlı emilir.
- Taşikardi: Kalp atışını hızlandırdığı için, zaten kalbi çok hızlı atan (taşikardik) hayvanlarda dikkatli kullanılmalıdır.
- Rumen Durgunluğu: Sığır ve atlarda bağırsak hareketlerini durdurduğu için, gereksiz veya yüksek doz kullanımda gaz şişkinliğine (timpani) ve kabızlığa yol açabilir.
- Glokom: Göz içi basıncını artırabilir, glokomlu hastalarda kontrendikedir.
Kullanımı tehlikeli ilaçlardandır. Yanlış enjeksiyon sonucu hayvanın ölümüne neden olabilir. Rosin etken maddesi Tilmikosin’dir. Solunum sisteminde Draxxinle beraber sık kullanılıp kombine çalışır. Rosin yalnızca deri altı vurulur. Kas içi veya damar içi enjeksiyonlarda hayvanı öldürebilir. Rosin, veteriner sahada özellikle solunum yolu enfeksiyonları ve mastitis vakalarında tercih edilen, makrolid grubu bir antibiyotik olan Spiramisin içeren, sarımsı renkli, berrak ve steril bir enjeksiyonluk çözeltidir.
İlacın gücü, dokulara yüksek oranda geçebilen antibiyotik molekülünden gelir:
| Etken Madde | Grup | Temel Özellik |
| Spiramisin | Makrolid Antibiyotik | Yüksek doku afinitesi (Doku seçiciliği). |
Rosin, bakterilerin gelişimini durdurarak (bakteriyostatik) veya yüksek dozlarda öldürerek (bakterisid) etki eder:
Etken maddesi Tulatromisin’dir. Antibiyotiktir. Draxxin, veteriner hekimlikte sığır ve domuzların solunum yolu hastalıklarında (BRD/SRD) “altın standart” olarak kabul edilen, makrolid grubunun triamilid alt sınıfına ait Tulathromisin içeren, kullanıma hazır, steril bir enjeksiyonluk çözeltidir. En belirgin özelliği, tek dozla çok uzun süreli etki sağlamasıdır.
Draxxin, bakterilerle savaşırken vücudun kendi savunma mekanizmasını kullanır:
| Etken Madde | Grup | Temel Özellik |
| Tulathromisin | Triamilid (Makrolid) | Uzun yarılanma ömrü ve bağışıklık hücreleri ile taşınma yeteneği. |
Etken maddesi Sefaleksin’dir. Madde olarak Sefaleksin (Cefalexin) içeren, genellikle beyaz-krem renkli, yağlı ve steril bir enjeksiyonluk süspansiyondur. Sefalosporin grubuna dahil olan bu antibiyotik, güvenli kullanımı sebebiyle (özellikle gebelerde) öne çıkar.
Cefatek, bakterileri dışarıdan kuşatarak yok eder:
Geniş Spektrum: Hem Gram-pozitif (Staph, Strep vb.) hem de birçok Gram-negatif (E. coli, Salmonella vb.) bakteriye karşı etkilidir.
Gebelikte Güvenlik: Veteriner sahadaki en önemli avantajlarından biri, gebe hayvanlarda güvenle kullanılabilmesidir. Düşük riski veya toksisitesi oldukça düşüktür.
| Etken Madde | Grup | Temel Özellik |
| Sefaleksin | Sefalosporin (1. Kuşak) | Geniş spektrumlu, bakterisid (öldürücü) ve düşük toksisiteli. |
İlacın gücü, beta-laktam halkasına sahip yapısından gelir:
Draxxin‘in diğer antibiyotiklerden çok farklıdır:
- Ette Kalıntı Süresi: Vücuttan atılımı çok yavaş olduğu için yasal arınma süresi (kesim öncesi bekleme süresi) oldukça uzundur (yaklaşık 49-60 gün arası değişebilir, prospektüse bakılmalıdır). Acil kesime gidecek hayvanlarda kullanılmamalıdır.
- Süt İnekleri: Laktasyondaki (süt veren) ineklerde kullanılmaz.
Rosin ile Draxxin arasındaki temel farkı tablodan net görebiliyoruz:
Draxxin: Tek doz yapılır, etkisi günler sürer, solunum (BRD) için özelleşmiştir, kalıntı süresi uzundur.
Rosin: Dokuya geçer ama günlük veya sık tekrar gerekebilir, süte geçer, mastitiste iyidir.

Etken maddesi Amoksisilin ve Kolistin’dir. Aminopenisilin olarak geçer, betalaktanların etkili olduğu bütün bakterilere etki eder. Etkisi az olduğundan Synulox kullanmak daha mantıklı olacaktır. Betacolin Gram (-) bakterilerde kullanılır. Apse ve sindirim sistemi hastalıklarında kullanılır.
Betacolin, veteriner hekimlikte geniş spektrumlu antibakteriyel etkinlik sağlamak amacıyla, Amoksisilin (Beta-laktam) ve Kolistin (Polimiksin) gibi iki güçlü antibiyotiğin kombine edildiği, genellikle beyazımsı renkli, steril bir enjeksiyonluk süspansiyondur.
Kritik Uyarı:
Böbrek Hassasiyeti: Kolistin, yüksek dozlarda veya böbrek yetmezliği olan hayvanlarda nefrotoksik (böbreğe zararlı) etki gösterebilir. Dehidre (susuz kalmış) hayvanlarda dikkatli olunmalı, sıvı takviyesi yapılmalıdır.
| Etken Madde | Grup | Temel Hedef |
| Amoksisilin | Peniseilin Grubu (Beta-laktam) | Gram-pozitif ve bazı Gram-negatif bakteriler. |
| Kolistin (Polimiksin E) | Polipeptid Antibiyotik | Özellikle Gram-negatif bakteriler (E. coli, Salmonella vb.). |
Etken maddesi geniş spekturumludur. Klavulanik asit, Amoksisilin, Prednisolon (kortikosteroid) içermektedir. Apse ve sindirim sistemi hastalıklarında kullanılır. Dipnot: Synulox Enjektabl (Şişe): Dikkat ediniz ki bunda Prednisolon yoktur. (Amoksisilin + Klavulanik Asit). İçinde Prednisolon (Kortizon) yoktur ancak Synulox LC (Meme İçi Tüp) bunun içinde Prednisolon vardır dolayısıyla gebelerde kullanılmamalıdır. Meme yangısını (mastitis) hızlı indirmesi için içine kortizon eklenmiştir. Gebelerde ancak ve ancak şişe olan Synulox sistemik olarak güvenle kullanılabilir. Eğer içinde Prednisolon olsaydı, gebe hayvanlarda yavru atma (abort) riski yaratabilirdi.
Bu ilacın başarısı, antibiyotiği (Amoksisilin) koruyan bir “koruma kalkanı” (Klavulanik Asit) ile birlikte verilmesine dayanır:
Bakteriler, antibiyotiklerden kurtulmak için “Beta-laktamaz” adı verilen enzimler üreterek antibiyotiği parçalayabilirler. Synulox bu hileyi bozar:
Kritik Uyarı:
- Penisilin Alerjisi: Penisilin grubuna alerjisi olduğu bilinen hayvanlarda kullanılmamalıdır.
- Tavşan/Kobay: Hamster, tavşan, kobay gibi kemirgenlerde asla kullanılmamalıdır (Ölümcül enterotoksemi riski).
| Etken Madde | Görevi | Saha Benzetmesi |
| Amoksisilin | Geniş spektrumlu antibiyotik. | Saldıran Asker |
| Klavulanik Asit | Beta-laktamaz inhibitörü. | Kalkan (Bodyguard) |
Etken maddesi Sodyum Bicarbonat’tır. Metabolik asidoz durumlarında kullanılır. Plazma bikarbonat miktarını arttırır, aşırı hidrojen iyonu konsantrasyonunu dengeler, kan PH’sını arttırır ve asidozun klinik belirtilerini düzenler.
Uygulama Hızı: Damar içi (I.V.) ÇOK YAVAŞ yapılmalıdır.
Klinik İpucu: Uygulama sırasında stetoskopla kalp dinlenmeli, ritim bozulursa işlem durdurulmalıdır.
Kısacası Carbotek, akut mineral eksikliklerine bağlı felç durumlarını ve metabolik bozuklukları gidermek amacıyla kullanılan, Kalsiyum, Magnezyum ve Fosfor gibi hayati mineralleri dengeli bir şekilde içeren, steril bir enjeksiyonluk çözeltidir.
| Etken Madde | Temel Görev | Saha Karşılığı |
| Kalsiyum (Glukonat/Boroglukonat) | Kas kasılması ve sinir iletimi. | “Motoru Çalıştıran Güç” |
| Magnezyum | Sinir-kas kavşağı kontrolü. | “Titreme Önleyici” |
| Fosfor | Enerji metabolizması (ATP). | “Yakıt Deposu” |
20-Parafinoil: Etken maddesi Parafin’dir. Sürgüt etkilidir. Zehirlenmelerde, oral yolla alınan besin zehirlenmelerinde hayvana içirilir. İçirilen parafin sindirim sistemini kaplar emilimi azaltır. Bundan dolayı mide içeriğindeki zehirli maddelerin direk sindirim kanalından dışarıya atılmasını sağlar. Kabız hayvanları ishal yapmak için kullanılır.
Parafinoil, kimyasal olarak aktif olmayan (inert), renksiz, kokusuz ve yağlı yapıda olan Likit Parafin (Sıvı Vazelin) içeren, sindirim sisteminden emilmeden geçen mekanik etkili bir laksatif (müshil) ve lubrikanttır (kaydırıcı).
Parafinoil, farmakolojik bir reseptöre bağlanmak yerine fiziksel kurallarla çalışır:
| Etken Madde | Grup | Temel Görev |
| Likit Parafin | Lubrikant Laksatif | Bağırsak içeriğini yumuşatmak ve kayganlaştırmak. |
Etken maddesi Pektin ve Kaolin’dir. Nonspesifiktir. İshal durumunda dışkıyı katılaştırmak için kullanılır. Koopektin ile birlikte rumeks maya kullanıldığında enfeksiyöz olmayan ishallerde etkilidir buzağı ishallerinde çok kullanılır.
Etken maddesi Polimerize Silikon içerir yani etken maddesi Siliko’dur. Gaz giderici köpük önleyicidir. Özellikle Timpani durumlarında (köpüklü timpani) kullanılır. Trocar ya da sonda ile hayvanın mide içeriğindeki gaz alıdıktan sonra Mete içirilir.
Etken maddesi Florfenicol’dur. 48 saatte 1 enjeksiyon yapılmak şartıyla kullanılır. Genellikle solunum sisteminde kullanılır. Gözlerde boz inmesi, göz akması durumunda direk göze enjektör ile sıkılırsa etki sağlar.
Etken maddesi Spiramisin’dir. Ayak hastalıklarında ayak çürümelerinde kullanılır. Geniş spektrumlu antibiyotikdir. Gram(+) bakterilerine, Gram(-) bakterilerine karşı…
Etken maddesi Seftiofur (Cetiofur)’dur. 3.ncü nesil Sefalosporin grubu antibiyotiklerindendir. Sefalosporinler 4 nesildir. metritis ve ayak hastalıklarında etkilidir. Sefalosporinler bakteriler hücre duvarı sentezini engelleyerek bakterisit etki gösterirler.
Etken maddesi Seftiofur (Cetiofur)’dur. Geniş spektrumlu 3.ncü nesil Sefalosporin grubu antibiyotikdir. Gram(+) bakterilerine, Gram(-) bakterilerine karşı…
İç parazit ilacıdır. C ibaresi sığırlar için üretildiği anlamına gelir sadece ivomec yazısı ile satıları da vardır.
Etken maddesi Menbuton’dur. Koleretik’tir. Safra salgısını ve bağırsak salgılarını arttırmada kullanılır. Sindirim sistemi bozukluklarında tercih edilebilir. Koleretik: safra arttırıcı demektir.
Analjezik, Antienflamatuar, Antipiretik, Analeptik, Mineral, Aminoasit, Şeker içeren serumdur. Merkezi Sinir Sisteminde uyarıcı etki yaratarak solunum, dolaşım ve motor aktiviteyi uyarır.Arterlerin hafif genişlemesine neden olur, bundan dolayı da hasar görmüş kalpte kasılmada gecikme ve dakika hacminde artış ile kendisini gösterir. Genellikle novacoc düşkün- bitkin buzağılarda, emme refleksi gelişmemiş buzağılarda, solunum sıkıntısı olan buzağılarda, ağrısı-sancısı olan buzağılarda genel durumu düzeltmek adına kullanılır. Büyük hayvanlarda 250-500mg. verilirken buzağılara 50-100mg. arasında damar içi verilmelidir.
Novacoc, mikroorganizmaların beslenme kaynağını keserek çalışır:
İlacın gücü, hem bakterilere hem de protozoalara (tek hücreli parazitlere) etki edebilen yapıdadır:
| Etken Madde | Grup | Temel Hedef |
| Sülfadimidin Sodyum | Sülfonamid Antibiyotik | Koksidiyoz etkenleri (Eimeria sp.) ve Gram (+/-) bakteriler. |
Göz hastalıklarında kullanılan etkili bir merhemdir. Göz akmalarında, göze boz inmelerinde günde bir sefer uygulanır. Uygulama öncesi gözün serum fizyolojiklerle temizlenmesi önemlidir.
Cloptic Göz Merhemi, veteriner hekimlikte sığır, koyun, at, kedi ve köpeklerin bakteriyel göz enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılan, etken madde olarak Kloksasilin Benzatin içeren, uzun süreli etkiye sahip steril bir oftalmik (göz) merhemidir.
Önemli Hatırlatma: Eğer elinizde “Cloptic” isminde enjeksiyonluk bir şişe varsa, o hormon ilacıdır (Kloprostenol) ve göze sürülmez/sıkılmaz. Göz için olanın tüp formunda (merhem) olduğundan emin olunuz.
İlacın en belirgin özelliği, içerdiği penisilin türevinin “Benzatin” tuzu formunda olmasıdır. Bu formülasyon ilacın son derece etkili olmasını sağlamaktadır:
| Etken Madde | Grup | Kritik Özellik |
| Kloksasilin Benzatin | Beta-laktam Antibiyotik | Suda az çözünür, bu sayede gözyaşıyla hemen yıkanıp gitmez; dokuda uzun süre kalır. |
Veterinerin İlaç Rehberi
hekim.vet
| İlaç Adı | Etken Madde | Kategori | Temel Görev (Saha Dili) | Ne Zaman Kullanılır? | Kritik Not |
| BEROVİT B12 | B-Kompleks | Metabolizma | Ateşleyici | İştahsızlık, düşkünlük. | Güvenlidir. |
| DODEKS | B12 | Kan/Sinir | Tamirci | Anemi, felçler. | Yüksek doz gerekebilir. |
| ADEMİN | ADE Vit | Gelişim | İnşaatçı | Büyüme, kemik. | Depo edilir, toksik olabilir. |
| YELDİF | Vit E+Selenyum | Kas/Üreme | Koruma Kalkanı | Beyaz kas hast., döl tutmama. | Selenyum toksiktir. |
| CARBOTEK | Ca+Mg+P | Mineral | Ayağa Kaldıran | Süt Humması (Yatan İnek). | Damardan ÇOK YAVAŞ ver. |
| PARAFİNOİL | Likit Parafin | Laksatif | Tıkanıklık Kaydırıcı | Kabızlık, Sancı, Gaz. | Ciğere kaçarsa öldürür. |
| MUCOLİT | Ambroksol | Solunum | Temizlikçi | Öksürük, balgam. | Antibiyotik etkisini artırır. |
| ROSİN | Spiramisin | Antibiyotik | Doku Avcısı | Mastitis, Zatürre, Ayak. | Süte geçer. |
| DRAXXİN | Tulathromisin | Antibiyotik | Tek Atışlık Komando | BRD (Zatürre). | Tek doz. Uzun kalıntı. |
| CEFATEK | Sefaleksin | Antibiyotik | Güvenli Piyade | Yara, İdrar, Gebe. | Gebede güvenlidir. |
| BETACOLİN | Amok+Kolistin | Antibiyotik | Sinerjik İkili | İshal, Sistemik Enf. | Böbreğe dikkat. |
| SYNULOX | Amok+Klavulanik | Antibiyotik | Direnç Kıran | Deri, Apse, İnatçı Enf. | Şişeyi Çalkala. |
| ZİMEC / KOMBİ | İvermek.+Klosantel | Antiparaziter | İç-Dış-Kelebek Temizleyici | Zayıflama, çene altı şişlik. | Süt veren inekte YASAK. |
| CLOPTİC (Enj.) | Kloprostenol | Hormon | Kızgınlık Getirici | Senkronizasyon, Pyometra. | GEBEYE ATILMAZ (Düşük). |
| CLOPTİC (Merhem) | Kloksasilin Benzatin | Göz Merhemi | Pembe Göz İlacı | Pinkeye (Körlük), Yara. | Uzun etkilidir (48 saat). |
| HEMADUR K | Vit K3 | Pıhtılaşma | Hammaddeci | Genel kanamalar. | Fare zehirinde etkisiz. |
| FİTADİNON | Vit K1 | Antidot | Zehir Kilidi Açıcı | Fare zehiri, inatçı kanama. | Zehirlenmede tek çare. |
| TRANSAMİNE | Traneksamik Asit | Hemostaz | Duvar Sıvacısı | Ameliyat kanaması. | Pıhtıyı korur. |
| DİÜRİL | Furosemid | Diüretik | Su Tahliyeci | Meme/Akciğer ödemi. | Potasyum kaybı yapar. |
| KAFEMET | Metamizol+Kafein | Analjezik | Ağrı Kesici | Sancı, ateş. | Kedilerde dikkat. |
| ATROPİN | Atropin | Antikolinerjik | Fren Patlatan | Zehirlenme, anestezi öncesi. | Kalbi hızlandırır. |
Ağrı kesici, Yangı giderici, Ateş düşürücü
| İlaç Adı | Etken Madde | Kullanım Alanı ve Notlar |
| Diclovet | Diklofenak Sodyum | Eklem hastalıkları, artrit, tendon, ligament ve bağ dokusu yangılarında etkilidir. |
| Fundamin | Flunixin Meglumine | Hızlı etkilidir. IV (damar içi) verildiğinde ateşi hızla (yaklaşık 30 dk) düşürür. Akut, yüksek ateşli ve toksemik tablolarda tercih edilir. |
| Metacam | Meloksikam | Uzun etkilidir (Büyükbaşta 72 saate kadar). Özellikle solunum sistemi enfeksiyonlarında (pnömoni) yangı giderici olarak ve buzağılarda güvenle kullanılır. |
| Rifen | (Ketoprofen/Metamizol) | Genel analjezik ve antipiretik. Kas-iskelet sistemi ağrılarında ve ateşli hastalıklarda destekleyici olarak kullanılır. |
Enfeksiyon Tedavisi
| İlaç Adı | Etken Madde | Grup | Kullanım Alanı ve Notlar |
| Rosin | Tilmikosin | Makrolid | DİKKAT: Sadece SC (deri altı) uygulanır. IV veya IM uygulama öldürücüdür (kardiyotoksik). Solunum sistemi enfeksiyonlarında tek doz uygulanır. |
| Draxxin | Tulatromisin | Makrolid | Uzun etkili, tek doz solunum sistemi antibiyotiğidir. Metafilaksi ve tedavide kullanılır. |
| Selectan | Florfenikol | Fenikol | Genellikle 48 saat ara ile 2 doz veya yüksek doz tek sefer uygulanır. Solunum sistemi ve keratokonjonktivit (göz) vakalarında etkilidir. |
| Eficur / Ceftisin | Seftiofur | Sefalosporin (3. Kuşak) | Gram(+) ve Gram(-) bakterilere geniş spektrumludur. Solunum sistemi, metritis (rahim iltihabı) ve ayak çürüklerinde (pododermatitis) sıkça tercih edilir. Sütte kalıntı bırakmaması (veya 0 gün olması) en büyük avantajıdır. |
| Spirotek | Spiramisin | Makrolid | Ayak çürüğü, mastitis ve solunum enfeksiyonlarında kullanılır. Gram(+) bakterilere ve Mikoplazmalara karşı oldukça etkilidir. |
| Synulox | Amoksisilin + Klavulanik Asit | Penisilin Grubu | Geniş spektrumludur. Yumuşak doku enfeksiyonları, apseler, solunum ve sindirim sistemi enfeksiyonlarında kullanılır. Klavulanik asit, dirençli bakterilere karşı etkinliği artırır. |
| Betacolin | Amoksisilin + Kolistin | Kombine | Gram(-) etkinliği Kolistin ile güçlendirilmiştir. Sindirim sistemi enfeksiyonları ve buzağı ishallerinde tercih edilir. |
| Cefatek | Sefaleksin | Sefalosporin (1. Kuşak) | Genellikle deri, yumuşak doku ve meme enfeksiyonlarında kullanılır. |
1.Oksitetrasiklinler (Örneğin: Primamycin, Geomycin): Sahada en çok kullanılan, geniş spektrumlu, uzun etkili antibiyotiklerdir. Keratokonjonktivit, solunum, şap tırnak yaraları vb. her yerde kullanılır.
2.Enrofloksasin (Örneğin: Baytril): Kinolon grubu. Özellikle dirençli solunum yolu enfeksiyonlarında, mastitislerde ve buzağı septisemilerinde çok güçlüdür.
3.Kan Paraziti İlaçları (Örneğin: İmidokarb – Imizol/Mizol): Özellikle yaz aylarında görülen Babesiosis ve Theileriosis (kan işeme) vakaları için olmazsa olmazımızdır.
4.Hormonlar:
5.Kalsiyum-Magnezyum Serumları (Örneğin: Calsimed, Cal-Mix): Doğum felci (Hipokalsemi) vakaları için mutlaka bulundurulmalıdır.
6.Fosfor Preparatları (Örneğin: Fosfotonik): Pika (yabancı cisim yeme) ve enerji metabolizması düşüklüklerinde.
Sahada hayvanı zapturapt altına almak (kontrol etmek), küçük operasyonlar yapmak (Örneğin boynuz dağlama, kesme) veya agresif hayvanlara müdahale etmek için bu grup bizler için şarttır.
Arı sokması, aşı reaksiyonu (anafilaksi) veya yem zehirlenmelerinde (protein zehirlenmesi) hayat kurtarıcılarımızdır.
Süt sığırcılığında en çok karşılaştığımız vakalardan biri mastitistir. Sistemik antibiyotiğin yanında lokal (meme içi) uygulamalar da şarttır.
Jinekolojik müdahaleler ve doğum sonrası için gereklidir.
Synulox ve Betacolin “ekmek-su” gibi önemli olan en temel ilaç gruplarımız arasında yer almakta.
Hocam ellerinize sağlık süper olmuş
Rica ediyorum sizlere yararlı olabiliyorsam ne mutlu bana 😉
sinerjik etki yaratan antibiyotik kombinasyonlari da paylaşırsaniz bilmeyenler faydalanir nacizane fikrim
elinize sağlık liste güzel olmuş
o konuya da detaylı bir makale hazırlayacağım çok teşekkür ediyorum…